م یعنی معلم ت یعنی تجربه

اقدامات قبل از تدریس

اهداف کلی

دانش آموزان طرز تشکیل سایه و چگونگی آن را یاد بگیرند

اهداف رفتاری

دانش آموزان بعد از پایان این درس باید بتوانند :

1-علت تشکیل سایه را شرح داده و بتوانندچگونگی آن را با رسم یک شکل و یا آزمایشی ساده به درستی نشان دهند.

2-جسم های شفاف –نیم شفاف و کدر را با ذکر یک مثال از هر کدام تعریف کرده و بتوانندآنها را تشخیص دهند.

3-علت پدیده های طبیعی چون خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی را با استفاده از خواص سایه ها به درستی بیان کرده و بتوانند آن را بارسم شکل نمایش دهند.

4-این مطلب را به خوبی درک کنند که نقش نور در زندگی بسیار مهم بوده و زندگی بدون آن غیر ممکن است.

5-به این نکته توجه داشته باشند که نگاه کردن مستقیم به نور خورشید و به خصوص هنگام خورشیدگرفتگی صدمات شدیدی را به چشم وارد می کندو این نکته را به دیگران نیز یاداور شوند.

6-روحیه ی انتقادپذیری و انتقادگری خود را تقویت کنند.

7-در انجام فعالیت ها و بحث های گروهی علاقه- کنجکاوی –مسولیت پذیری و.... داشته باشند.

8-در ساخت وسایل کمک آموزشی وبه کارگیری آن مهارت لازم را کسب کرده و علاقه نشان دهند.

9- از مشاهده پدیده هایی چون خسوف و کسوف به وجود خالق آن پی برده و با خواندن نماز آیات شکر گزار او و نعمت هایش باشند.

روش تدریس

Ø      بحث گروهی

Ø      یادگیری مشارکتی ( طرح تدریس اعضا ی تیم )

Ø      اکتشافی

Ø      پرسش و پاسخ

Ø      بارش مغزی

مدل کلاسی و گروه آموزشی

        گروهی و آزمایشگاهی

رسانه آموزشی ویژه

v     تعدادی جسم منیر و غیر منیر

v     تعدادی جسم شفاف – نیم شفاف و کدر

v     دو عدد توپ با اندازه های مختلف (بزرگ و کوچک ) – یک عدد لامپ

v     مدل افلاک نما ( شبانه روز )- ماکت های ساخته شده از این وسیله توسط دانش آموزان.

v     رایانه –cd های آموزشی – برنامه power point

اجرای تدریس ( فرایند یاد دهی – یادگیری و تعامل تجربیات )

ایجاد ارتباط و انگیزه سازی

Ø      سلام و احوالپرسی از دانش آموزان

Ø      گروه بندی تصادفی دانش آموزان ( تعدادی جسم منیر و غیر منیر تهیه کرده و به هنگام ورود در اختیار دانش آموزان قرار می دهم سپس از آنها می خواهم کسانی که جسم های منیر دارند در یک گروه و کسانی که جسم غیر منیر دارند در گروه دیگر قرار بگیرند.) چون این مبحث مربوط به درس جلسه گذشته است می تواند نوعی ارزشیابی تشخیصی نیز باشد.

Ø      حضورو غیاب و توجه به حالات روحی و روانی دانش آموزان (یک تابلو تهیه کرده و نام دانش آموزان را روی آن می نویسم و به هر دانش آموزی یک کارت می دهم تا در هنگام ورود به کلاس کارتش را در محل نام خود قرار دهد. به این ترتیب در هنگام غیبت هر دانش آموز جای خالیش به راحتی مشخص است و وقتگیر هم نیست.)

Ø      بررسی تکالیف دانش آموزان (تکالیف گروهها را با هم تعویض می کنم و آنها تکالیف یکدیگر را بررسی می کنند . این فعالیت ضمن اینکه نوعی روش یادگیری است احساس مسولیت و خود باوری را در آنان ایجاد می کند.)

Ø      طرح و اجرای یک آزمایش جالب و مهیج با استفاده از خواص سایه ها ( جوجه در تخم مرغ )

Ø      طرح سوال یا بیان یک خاطره مثل : - بچه ها به یاد داریر که در سال 1378 در ایران خورشید گرفتگی رخ داد و عده زیادی توریست از کشورهای اروپایی برای تماشای آن به ایران امده بودند. راستی چرا! مگر در کشور خودشان نمی توانستند خورشید گرفتگی را مشاهده کنند؟

ارزشیابی تشخیصی

با طرح چند آزمایش و پرسش شفاهی در کلاس:

1-لامپ کلاس را خاموش کرده و پرده ها را می کشیم ... بچه ها آیا کسی چیزی می بیند ؟ خیر... چرا ؟مگر چشم های ما باز نیستند ؟ پس برای آنکه جسمی دیده شود چه شرایطی لازم است ؟

2-حال یک شمع را روشن می کنیم. بچه ها آیا شمع را می بینید ؟ بله... چرا شمع دیده می شود اما اجسام دیگر قابل دیدن نیستند؟ حالا اجسام منیرو غیر منیر را تعریف کرده و برای هر کدام حداقل یک مثال ذکر کنید.

3- مسیر حرکت نور چگونه است؟آیا می توانید آن را با انجام یک آزمایش ساده نشان دهید؟

فعالیت های معلم – دانش آموز

v     از هر گروه می خواهم با وسایلی که در اختیار دارند (چراغ قوه – شمع – چند جسم کدر و شفاف و....) سایه یک جسم را روی دیوار تشکیل دهند. سوال : بچه ها کدام گروه می تواند سایه ای را که درست کرده است بزرگ و کوچک کند ؟ چگونه این کار را انجام دادید؟برای پاسخگویی می توانید با گروه های دیگر نیز مشورت کنید.(کار گروهی )

v     آیا می توانید سایه شیشه را روی پرده تشکیل دهید ؟ امتحان کنید دلیل آن چیست؟ (معرفی اجسام شفاف)

v     آیا می توانید سایه ورق پوستی یا خط کش پلاستیکی خود را روی پرده تشکیل دهید؟ آیا سایه ای را که تشکیل داده اید مانند سایه یک جسم کدر مثل کتاب است؟ دلیل آن چیست؟ ( معرفی اجسام نیم شفاف)

v     یک برگه از تصاویر چند جسم مختلف را به هر گروه می دهم و از آنها می خواهم تا این اجسام رابه صورت گروهی در سه گروه شفاف – نیم شفاف و کدر دسته بندی کنند.

v     حالا نوبت به یک پدیده طبیعی می رسد که با استفاده از خواص سایه ها قابل توجیه است . در اینجا به همکاری سه نفر از دانش آموزان نیاز داریم.(نمایش خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی :دانش آموزی که درشت اندام است به عنوان خورشید –متوسط اندام زمین و دانش آموز کوچکتر نقش ماه را اجرا می کند یعنی به ترتیب زمین به دور خود و خورشید و ماه به دور زمین می چرخد تا هنگامی که هر سه روی یک خط راست قرار بگیرند. سپس با توجه به محل قرار گرفتن آنها و با همکاری دانش آموزان خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی را توضیح می دهیم.

v     حالا بچه ها می توانند در گروه های خود و با استفاده از توپ ها و یک عدد لامپ این آزمایش را تکرار کنند ضمن اینکه دستگاه افلاک نما را نیز بررسی می کنند.

v     توجه به این نکته را یاد آور می شویم که نگاه کردن به خورشید گرفتگی بدون عینک مخصوص باعث صدمات جبران ناپذیری می شود که ممکن است در آینده اثرات خود را نشان دهد.

v     بررسی کتاب درسی و پاسخ به فکر کنید ها و فعالیت ها

v     معرفی کتاب های آموزشی و cd و فیلم های آموزشی برای مطالعه بیشتر در این زمینه.

اجرای تدریس

ارزشیابی تکوینی و پایانی

1-   خلاصه کردن درس توسط پرسش و پاسخ از دانش آموزان در حین بررسی برنامه power point

2-   پاسخگویی به سوالات و رفع اشکال

3-   پرسش به صورت کتبی ( فردی و تیمی ) – نمونه سوالات ضمیمه طرح درس می باشند.

4-   تشویق توسط کارتهای امتیاز از گروههایی که بهترین عملکرد را داشته اند.

فعالیت های خلا قانه دانش آموز

1-   نمایش حرکات ماه و زمین به دور خورشید و ایجاد کسوف و خسوف

2-   ساخت ماکت دستگاه افلاک نما ( شبانه روز ) توسط وسایل ساده.

3-   اجرای نمایش سایه بازی

4-   طراحی و رسم شکل هایی از خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی

5-   طراحی و ساخت یک چراغ قوه در صورتی که نور بیشتری تولید کند. (مروط به درس جلسه آینده بازتاب نور )

تعیین تکلیف ( عمومی – گروهی – انفرادی)

1-   مطالعه درس برای جلسه آینده

2-   انتخاب یکی از موضوعات زیر و انجام آن به صورت گروهی :

Ø      تهیه نشریه دیواری با موضوع چرا در سال های گذشته در فصول بهار و پائیز ساعت های رسمی کشور را تغییر می دادند.

Ø      در مورد علت ورود توریست ها از کشور های دیگر به ایران در سال 1378 تحقیق کنید.

Ø      ارائه تحقیق در مورد لامپ های کم مصرف و رابطه نور با رنگ .